Μεγάλη μορφή ανάμεσα στους αγίους

Φωτογραφία από τον Vasilis Prountzos

Του Αρχιμ. Ιάκωβου Κανάκη Δρ.Θ. , Πρωτοσυγκέλλου Ιεράς Μητροπόλεως Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως

«Ἐσεῖς τί βγήκατε νά δεῖτε; Κανέναν προφήτη; Ναί, σᾶς βεβαιώνω μάλιστα πώς αὐτός εἶναι περισσότερο ἀπό προφήτης…» (Μτ.11, 9)

Μεγάλη μορφή ανάμεσα στους αγίους είναι ο Τίμιος Πρόδρομος, ο Βαπτιστής του Χριστού. Είναι αυτός που επαινέθηκε από τον Ίδιο το Χριστό, που αξιώθηκε να Τον «γνωρίσει» ήδη από την κοιλία της μητρός του. Δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκεται με τον Χριστό και την Παναγία στο τέμπλο κάθε ναού και μόνον για αυτόν από τους αγίους εορτάζουμε την ημέρα που γεννήθηκε. Έχει πολλά αξιοσημείωτα και σημαντικά στοιχεία το συναξάριό του, το οποίο περισσότερο παραπέμπει σε κάποιον άγγελο παρά σε άνθρωπο.

Ένα από τα σημαντικά της παρουσίας και του έργου του είναι ο σύνδεσμος των λεγομένων του με αυτά που κήρυξαν οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Περίπου για πέντε αιώνες είχαν σιγήσει τα στόματα των προφητών και έρχεται τώρα εκείνος για να προφητεύσει θεόπνευστα περί της σωτηρίας των ανθρώπων αλλά και περί της έλευσης τού μεσσία, ενώνοντας τα συμφωνηθέντα μεταξύ Θεού και ανθρώπων των δύο Διαθηκών. Αποτελεί όντως τον συνδετικό κρίκο των Διαθηκών αυτών, αφού επικύρωσε τα όσα έλεγαν οι προ αυτού προφήτες. Το ιδιαίτερο για εκείνον είναι ότι όσα οι προ αυτού προφήτευσαν αυτός αξιώθηκε να τα δει και κυρίως αυτό αφορά στο πρόσωπο του Χριστού. Για αυτόν είχε μιλήσει ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Μιά φωνή βροντοφωνάζει στήν ἔρημο: ἐτοιμᾶστε τό δρόμο γιά τόν Κύριο, ἰσιῶστε τά μονοπάτια νά περάσει» (Μτ.3,3).
Το κήρυγμά του συνοψίζεται σε μια λέξη «μετανοεῖτε» (Μτ.3, 2). Μια λέξη, αμέτρητα βιώματα. Μετάνοια σημαίνει αλλάζω ολόκληρος, τα αλλάζω όλα, επαναπροσδιορίζω την ζωή μου και αρχίζω να ζω στην εν Χριστῷ ζωή! Αρχίζω να ζω το αιώνιο από την παρούσα ζωή.
Είναι πολύ σημαντική η παρουσία του Προδρόμου Ιωάννου γιατί ο λόγος του έπειθε και έπειθε γιατί είχε παγιωθεί ως άγιος στην συνείδηση του λαού. Ήταν το ασκητικό του φρόνημα, η λιτή ζωή του, η όλη του βιωτή που τον είχαν τοποθετήσει πολύ ψηλά στα μάτια των ανθρώπων. Τον αναγνώριζαν όλοι, ακόμα και οι εχθροί του, ως άνθρωπο του Θεού. Δίδασκε με το παράδειγμα, με την απόλυτη εμπιστοσύνη του στο Θεό. Σιτιζόταν τόσο, όσο για να ζει. Τέλεια ήταν η ακτημοσύνη του, όπως και τέλεια η εμπιστοσύνη του. Έγινε για τους ανθρώπους «τύπος» και «υπογραμμός». «Κανόνας Πίστεως» για όσους, έστω και μία φορά, τον έβλεπαν, άκουγαν τον λόγο του και βαπτίζονταν στον Ιορδάνη, αφού εξομολογούνταν τα αμαρτήματά τους. Ήταν τόσο δυνατά χαραγμένη η μορφή του στις καρδιές των ανθρώπων, που νόμισαν τον Χριστό, ως τον Ιωάννη και το αντίστροφο (Μτ.16,14. Λκ.3,15-16 ).

Πόσο χρειαζόμαστε μια τέτοια προσωπικότητα σήμερα, που οι πάντες και τα πάντα αμφισβητούνται. Χρειαζόμαστε έναν αγιασμένο άνθρωπο, που να μπορεί να εμπνεύσει και να εισακουσθεί ακόμα και από τους πιο δύσπιστους. Να τον εμπιστευθούμε και μέσω των θεόπνευστων λόγων του να διευκρινιστούν πράγματα και καταστάσεις, που διχάζουν ακόμα και τους πιστούς μεταξύ τους. Χρειαζόμαστε τον χαρισματικό αυτόν και φωτισμένο άνθρωπο για να διαλύσει την ομίχλη της περιρρέουσας ατμόσφαιρας που καλύπτει συχνά τις κλονιζόμενες ψυχές.
Ο άγιος Ιωάννης δημιούργησε κύκλο μαθητών, όπως θα κάνει αργότερα ο Ιησούς. Κοντά του διδάχθηκαν πολλοί τον Νόμο του Θεού. Δίπλα του άκουσαν για τον ερχόμενο μεσσία και άναψε ο πόθος της γλυκιάς αναμονής. Με μεγάλη εγκράτεια και ασκητικό βίο ζούσαν και αυτοί, όπως ο διδάσκαλός τους. Πολλοί από αυτούς ακολούθησαν αργότερα τον Χριστό με την προτροπή μάλιστα τού διδασκάλου τους.
Κορυφαία στιγμή της ζωής του Προδρόμου υπήρξε η συνάντηση του με τον Χριστό κατά την Βάπτισή Του. Αυτό που έζησε ήταν μια μοναδική θεοφάνεια. Αξιώθηκε να ακούσει την φωνή του Πατρός, να βαπτίσει τον Υιό και Λόγο και να δει το άγιο Πνεύμα. Είδε με τα μάτια τού σώματός του αλλά κυρίως είδε με τα μάτια της ψυχής, αφού «ἀνεώχθησαν» γι᾽ αυτόν οι ουρανοί και πλέον ανοίχθηκε για όλους η πύλη τους. Όταν κατά την Βάπτιση του Χριστού «σχίσθησαν οἱ οὐρανοί» φανερώθηκε ότι δεν μπορούσαν και αυτοί να «ἀντέξουν» αυτήν την στιγμή κατά την οποία φανερωνόταν η «θέωση τῆς προσληφθείσης ἀνθρώπινης φύσεως». Αυτό δεν έγινε τυχαία στον Ιωάννη αλλά επειδή μπορούσε να το αντέξει, γιατί γνωρίζουμε ότι «κανείς δέν μπορεῖ νά δεῖ τό Θεό καί νά ζήσει» (Ἐξ.33,20 ). Η θεοφάνεια προϋποθέτει πνευματικές βάσεις.
Αυτό το χέρι που ακούμπησε «τήν ἀκήρατον κορυφήν τοῦ Δεσπότου» δεν ήταν δυνατόν να υποστεί φθορά, αφού το κτιστό ενώθηκε με το άκτιστο. Προσκυνούμε μέχρι και σήμερα το άφθαρτο αυτό χέρι τού Τιμίου Προδρόμου και λαμβάνουμε μέσω αυτού την ακτιστη χάρη του Θεού. Αναβαπτιζόμαστε με την χάρη αυτή, ζούμε μία παλιγγενεσία. Η δική του εμπειρία ευεργέτησε όλο το ανθρώπινο γένος, γιατί στην Εκκλησία τίποτα δεν αφορά μόνο στον εαυτό μας, νιώθουμε πάντοτε «ἐμεῖς». Όταν ένας πιστός φθάνει στην αγιότητα ευεργετούμαστε όλοι, νιώθουμε ότι ωφελήθηκε όλο το σώμα μας, η Εκκλησία μας δηλαδή, της οποίας μέλη είμαστε όλοι οι βαπτισμένοι χριστιανοί.
Η Βάπτιση του Χριστού αποτελεί την κορυφαία στιγμή της ζωής για τον Πρόδρομο Ιωάννη αλλά και για όλους μας. Το έργο του Θεού, στο οποίο διαλέχθηκε για να υπηρετήσει εκείνος, μάς αφορά όλους. Η παρουσία και των τριών Προσώπων της αγίας Τριάδος έχει πραγματοποιηθεί και ο Θεός έχει κάνει στον άνθρωπο γνωστή την ύπαρξή Του. Γνωρίζουμε ποιος είναι εξ αποκαλύψεως, εκ της βουλήσεώς Του να μας πλησιάσει.
Η μνήμη της Συνάξεως του Τιμίου Προδρόμου, που εορτάζουμε μια μέρα μετά τα Φώτα, «κλείνει» αυτό που έχουμε ονομάσει άγιο δωδεκαήμερο. Αφού με την Γέννηση του Χριστού στο σπήλαιο έχει αγιαστεί η γη, τώρα με τα Θεοφάνεια, αγιάζεται και το υγρό στοιχείο και έτσι έχει αγιαστεί όλη η δημιουργία. Έχει αναγεννηθεί το σύμπαν και πλέον το ίδιο προκαλεί να κάνει κάθε άνθρωπος.

Τέλος, κάθε άγιος έχει λάβει μια ειδική χάρη από το Θεό. Ο Βαπτιστής Ιωάννης έλαβε την ειδική χάρη να πρεσβεύει για τους ανθρώπους. Ψάλλεται για αυτόν: «Βαπτιστά τοῦ Χριστοῦ πάντων ἡμῶν μνήσθητι ἵνα ρυσθῶμεν τῶν ἀνομιῶν ἡμῶν, Σύ γάρ ἐδόθη χάρις πρεσβεύειν ὑπέρ ἡμῶν».
Τα όποια δικά μας ανθρώπινα εγκώμια είναι ελάχιστα μπροστά σε αυτό που είπε ο Ίδιος ο Χριστός για τον Πρόδρομο: «…μάνα δέν γέννησε ὡς τώρα ἄνθρωπο πιό μεγάλο ἀπό τόν Ἰωάννη τόν Βαπτιστή» (Μτ.11,11).