Για τη Διοίκηση, Οργάνωση & Λειτουργία Ιερών Μονών

Διοίκηση, Οργάνωση & Λειτουργία Ιερών Μονών

Οι νομικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις για την ανάδειξη των διοικητικών οργάνων των Ιερών Μονών της Εκκλησίας της Ελλάδος – ήτοι των Ηγουμένων και των μελών του Ηγουμενοσυμβουλίου αυτών – ορίζονται από τις εξής ειδικότερες ρυθμίσεις :

(α) Το άρθρο 39 του Ν. 590/1977 (Καταστατικός Χάρτης Εκκλησίας της Ελλάδος – ΚΧΕΕ),

(β) Το άρθρο 6 του Κανονισμού 39/1972, ο οποίος, προκειμένου περί της σχετικής αρμοδιότητας του οικείου Επισκόπου, ορίζει ότι αυτός απλώς χειροθετεί τον εκλεγέντα Ηγούμενο

(γ) Το άρθρο 7 του ίδιου Κανονισμού 39/1972, κατά το οποίο τη διοίκηση της Μονής ασκεί ο Ηγούμενος μετά του Ηγουμενοσυμβουλίου.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, ερμηνεύοντας τις πιο πάνω διατάξεις (ενδεικτικά ΣτΕ 511/1983, ΣτΕ 1952/2000, ΣτΕ 510/2015) έχει μέχρι σήμερα προβεί στην εξαγωγή των εξής κρίσιμων, νομολογιακών πορισμάτων :

(α) Το ΒΔ της 28.7/15.9.1858 εξακολουθεί να ισχύει συμπληρωματικά και μετά το Ν. 590/1977, και να ρυθμίζει ζητήματα που δεν ρυθμίζονται από τον ΚΧΕΕ. Ειδικότερα, εξακολουθεί να ισχύει η διάταξη του ΒΔ/1858 που ορίζει ότι η εκλογή του Ηγουμένου και των Συμβούλων γίνεται από τη Μοναχική Αδελφότητα.

(β) Σύμφωνα παραπάνω διατάξεις, προϋπόθεση για την εκλογή Ηγουμένου και Ηγουμενοσυμβουλίου μίας Μονής της Εκκλησίας της Ελλάδος αποτελεί η ύπαρξη πέντε (5) τουλάχιστον μοναχών, εγγεγραμμένων στο Μοναχολόγιο της Μονής (άρθρ. 39 § 5 Ν. 590/1977).

(γ) Η οικεία Ιερά Μητρόπολη τότε μόνον μπορεί να διορίσει τα εν λόγω διοικητικά όργανα της Μονής, όταν και εφόσον τα μέλη της Αδελφότητας αυτής υπολείπονται του συνολικού αριθμού των πέντε.

(δ) Στην περίπτωση της υπάρξεως πέντε (5) τουλάχιστον μοναχών, ο νόμος ουδεμία έγκριση ή άδεια εκ μέρους της Ιεράς Μητροπόλεως προβλέπει ή απαιτεί προς διενέργεια των σχετικών εκλογών, αναγνωρίζοντας με τον τρόπο αυτό τη σχετική αυτοδιοίκηση της Ιεράς Μονής, ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου που είναι. Παρά τα ανωτέρω τυχόν διορισμός μέλους του Ηγουμενοσυμβουλίου από το Μητροπολίτη δεν είναι νόμιμος.

(ε) Η Ιερά Μονή και η Ιερά Μητρόπολη είναι διακριτά Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Δεν χορηγείται στον επιχώριο Μητροπολίτη η εξουσία αντικατάστασης του Ηγουμενοσυμβουλίου με άλλο όργανο ή αποψίλωσης των αρμοδιοτήτων του. Το ηγουμενοσυμβούλιο αρμοδίως λαμβάνει αποφάσεις περί ζητημάτων που αφορούν τη Μονή, μεταξύ των οποίων και να παρέχει πληρεξουσιότητα σε δικηγόρο για άσκηση ένδικων βοηθημάτων και μέσων.

(στ) Τα όρια της εποπτείας του Επισκόπου στις Μονές της επαρχίας του είναι σαφώς καθορισμένα και εξειδικεύονται με την εξαντλητική απαρίθμηση των παραπάνω διατάξεων. Οι ίδιες διατάξεις περιορίζουν το δικαίωμα ανάμιξης του Μητροπολίτη στη διοίκηση και διαχείριση των Μονών στην άσκηση ελέγχου νομιμότητας και μόνον. Ο Μητροπολίτης δεν δικαιούται να ασκήσει έλεγχο σκοπιμότητας που αντιβαίνει στην αυτοδιοίκηση την οποία απολαύουν οι Μονές, ως Ν.Π.Δ.Δ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Α.ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ

Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.Π.Θ